Więcej tekstów o archiwizacji Webu, historii cyfrowej i nowoczesnych instytucjach dziedzictwa? Możesz wesprzeć rozwój bloga przez wpłatę w Patronite

Prawie nikt nie korzysta z aplikacji mobilnych polskich muzeów

Alicja de Rosset i Katarzyna Zielonka przygotowały opracowanie Aplikacje mobilne w muzeach, moda czy potrzeba?, opublikowane w zeszłorocznym tomie rocznika Muzealnictwo. Autorki nie tylko opisały najważniejsze problemy związane z projektowaniem i publikowaniem aplikacji przez muzea, ale też zebrały dane na temat liczby ich instalacji w sklepie Google Play (dla platformy Android). Według danych za maj 2016 roku wśród 51 aplikacji jedynie 8 zostało zainstalowanych przez więcej niż 1000 użytkowników, a aż 26 aplikacji miało mniej niż 100 instalacji.

Niepotrzebny kłopot

Obok zestawienia danych na temat aplikacji autorki zebrały poważne argumenty przeciwko zaangażowaniu muzeów w publikowanie aplikacji mobilnych. Przede wszystkim muzea nie mają odpowiednich kompetencji w projektowaniu i utrzymywaniu tego typu narzędzi:

Muzea najczęściej nie są przygotowane do tego typu wdrożeń – brakuje im doświadczenia i wiedzy na temat potrzeb odbiorców oraz swoich własnych, zarówno w zakresie planowanych treści i funkcjonalności, koniecznego nakładu pracy, jak i stosowanych technologii. Zdają się w związku z tym na oferty firm, kupując produkty gotowe, nieprzystosowane do sposobu funkcjonowania instytucji (często stanowiące zamknięty, nie dający się rozbudować czy zintegrować z innymi narzędziami produkt) lub skomplikowane i kosztowne narzędzia, których funkcjonalności nie będą w pełni wykorzystywane. Niejednokrotnie są to produkty po prostu niepotrzebne, zamówione w przekonaniu, że takie są wymogi nowoczesnego muzeum. Zdarza się, że instytucje – przekonane przez firmy – od razu zamawiają aplikacje na wiele systemów, zamiast przygotować program na najbardziej popularną platformę.

Kolejne argumenty na nie to:

  • brak badań ukazujących sens przygotowania aplikacji i charakteryzujących grupę docelową oraz jej potrzeby;
  • brak stałego finansowania, pozwalającego na utrzymanie i rozwój aplikacji oraz na jej promocję;
  • brak uporządkowanych danych, gotowych do wykorzystania w aplikacji oraz koszty ich przygotowania, brak API w systemach udostępniania zbiorów;
  • koszty przygotowania treści do aplikacji;
  • brak odpowiedniej infrastruktury internetowej w budynku muzeum (brak lub słaby zasięg wifi, jego niska wydajność itp.);
  • konieczność profilowania zadań aplikacji przy wysokich kosztach jej przygotowania (aplikacje do wszystkiego nie zdają egzaminu).

Nie o taką nowoczesność chodzi

Autorki zwracają uwagę, że opublikowanie aplikacji muzealnej jest dla niektórych instytucji celem samym w sobie, czymś w rodzaju świadectwa nowoczesności:

[…] często punktem wyjścia jest zastosowanie technologii dla niej samej, a nie racjonalne jej użycie w celu wsparcia działalności muzeów i popularyzacji ich zbiorów. Niejednokrotnie uznaje się, że wytworzenie aplikacji jest konieczne ze względu na samą technologię, która uchodzi za modną i nowoczesną – szczególnie w kontekście zdobywania grantów, gdyż wśród kryteriów klasyfikujących do ich otrzymania innowacyjność i nowoczesność rozwiązań zajmuje priorytetową pozycję. Refleksja i decyzja, co dana aplikacja ma oferować przychodzi w drugiej kolejności i ma znaczenie drugorzędne. Brak odpowiedniego przygotowania i doświadczenia współpracy z podmiotami działającymi na rynku komercyjnym skutkuje często opracowywaniem narzędzi nieużytecznych dla odbiorców muzeów i niewykorzystaniem potencjału nowoczesnych technologii.

A przecież alternatywą może być udostępnianie otwartych danych i przeniesienie decyzji oraz kosztów stworzenia i utrzymania aplikacji na firmy działające na rynku lub na entuzjastów czy entuzjastki, które samodzielnie budować mogą proste aplikacje i narzędzia ułatwiające korzystanie ze zbiorów muzeum. Także dobre zaprojektowanie responsywnej strony internetowej może spowodować, że rozpoczynanie pracy nad budową aplikacji nie będzie miało już sensu, bo dostosowany do przeglądania na ekranach urządzeń mobilnych serwis muzeum będzie dobrze spełniał swoje zadania.

W artykule znaleźć można też ciekawy wątek poświęcony możliwości opracowania aplikacji mobilnej wspólnej dla polskiego sektora muzealnego, a wykorzystującej treści i dane udostępniane przez poszczególne instytucje. Aplikacja rozwijana centralnie nie generowałaby dodatkowych kosztów dla muzeów, a jej aktualizacja i promocja byłaby łatwiejsza.

Dane zebrane przez autorki pochodzą z maja 2016 roku, jednak w maju 2017 zasięg najpopularniejszych aplikacji jest wciąż podobny i nie przekracza 5 tys. instalacji. Ze względu na to, że publiczne statystyki popularności aplikacji dostępnych w sklepie Google Play nie są specjalnie rozbudowane, dobrym pomysłem na rozwinięcie badania byłoby pozyskanie – w ramach zapytań o udostępnienie informacji publicznej – danych szczegółowych, dostępnych w Google Play dla każdego wydawcy.

Dane o instalacjach (dane za maj 2016)

Metoda oceny popularności aplikacji, zastosowana przez autorki opracowania, posiada pewne wady, np. ignoruje czas powstania aplikacji. Przykładowo, Chrzest 966 w zestawieniu posiada nie więcej niż 500 instalacji, przy czym aplikacja powstała w kwietniu 2016 roku (a autorki badanie przeprowadziły w maju). Trudno oczekiwać, żeby przez miesiąc aplikacja zdążyła zdobyć szeroką popularność, chociaż w ciągu roku od udostępnienia liczba jej użytkowników wciąż nie przekroczyła zakresu 500-1000.

Muzeum aplikacja zakres liczby instalacji w maju 2016 roku
Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie Muzeum Łazienki Królewskie 1000–5000
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Przewodnik: Park Wilanowski 1000–5000
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Wilanów Live 1000–5000
Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie Muzeum Pojazdy Szczecin 1000–5000
Muzeum Narodowe w Warszawie Galeria Sztuki XX i XXI w. 1000–5000
Muzeum Powstania Warszawskiego Miasto Warszawa 44 1000–5000
Muzeum Początków Państwa Polskiego Gniezno 3D 1000–5000
Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK 1000–5000
Muzeum Historii Polski w Warszawie Muzeum Historii Polski 500–1000
Muzeum Śląskie w Katowicach Muzeum Śląskie 500–1000
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Wilanów Guide 500–1000
Muzeum Zamkowe w Malborku Zamek Malbork, Kościół NMP 500-1000
Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie Gra edukacyjna,Tramwaje 500–1000
Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie Gra edukacyjna,Motory 500–1000
Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach Muzeum Wsi Kieleckiej 100–500
Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Stargardzie Muzeum Stargard 100–500
Muzeum Sztuki w Łodzi Muzeum Sztuki w Łodzi 100–500
Muzeum Narodowe w Krakowie Muzeum Dźwięków 100–500
Muzeum Początków Państwa Polskiego Chrzest 966 100–500 (w maju 2017: 500-1000)
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie MPPP Gniezno 100–500
Muzeum Historii Polski w Warszawie Linia Czasu MHP 1.0.0.5 100–500
Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku Mamy Niepodległą! 100–500
Muzeum Sztuki Nowoczesnej WWB Teaser 100–500
Muzeum Sztuki Nowoczesnej WWB Exhibition 100–500
Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie Gra edukacyjna,Warsztat 100–500
Muzeum Podkarpackie w Krośnie Karpacka Troja 100–500
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Wydra króla Jana III 50–100
Muzeum Śląskie w Katowicach Meluzyny i nowe technologie 50–100
Muzeum Regionalne w Wiślicy Muzeum Regionalne w Wiślicy 50–100
Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK Cube 50–100
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Parkowy Detektyw 10–50
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Primus inter pares 10–50
Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu SmartGuide Muzeum AH w Elblągu 10–50
Muzeum Architektury we Wrocławiu Szalony Konserwator 10–50
Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie Śladami Janusza Korczaka 10–50
Muzeum Zamek Oświęcim PL Muzeum Zamek Oświęcim 10–50
Muzeum Zamek Oświęcim ENG Muzeum Zamek Oświęcim 10–50
Muzeum Zamek Oświęcim PL NFC Muzeum Zamek Oświęcim 10–50
Muzeum Zamek Oświęcim ENG NFC Muzeum Zamek Oświęcim 10–50
Muzeum Niepodległości w Warszawie Orły w Warszawie 10–50
Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem Szlak Stylu Zakopiańskiego 10–50
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Jachty i Wraki 5–10
Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu Museum Elblag 5–10
Muzeum Zamek Oświęcim DE Muzeum Zamek Oświęcim 1–5
Muzeum Zamek Oświęcim FRA Muzeum Zamek Oświęcim 1–5
Muzeum Zamek Oświęcim ITA Muzeum Zamek Oświęcim 1–5
Muzeum Zamek Oświęcim ITA NFC Muzeum Zamek Oświęcim 1–5
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Zbuduj Statek 1–5
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Konserwacja Metalu 1–5
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Konserwacja Drewna 1–5
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Oś Czasu 1–5
Muzeum Zamek Oświęcim FRA NFC Muzeum Zamek Oświęcim Brak danych
Muzeum Zamek Oświęcim DE NFC Muzeum Zamek Oświęcim Brak danych

Bibliografia:

A. de Rosset, K. Zielonka, Aplikacje mobilne w muzeach, moda czy potrzeba? Muzealnictwo, 2016, t. 57, s. 236-244.

Udostępnij na na Twitterze | Udostępnij na Facebooku

Przeczytaj także