Proszę o przekazywanie wsparcia w ramach 1 proc. podatku dla Krzysia Bulczaka, największego bohatera, jakiego znam. KRS 0000037904 z dopiskiem 20374 Bulczak Krzysztof

Archiwa, biblioteki i muzea: znowu razem?

Chociaż biblioteki, archiwa i muzea wybrały odmienne ścieżki profesjonalizacji, środowisko cyfrowe, równolegle oferując wiele możliwości współpracy, zbliża do siebie te instytucje kultury […]. W usieciowanym świecie te autonomiczne organizacje z własnymi branżowymi historiami odkrywają, że użytkownicy ich zbiorów szukają informacji na określone tematy, a nie o poszczególnych obiektach.

pisze Deanna Marcum w artykule Archives, Libraries, Museums: Coming Back Together?, opublikowanym dwa lata temu w czasopiśmie Information & Culture: A Journal of History. Artykuł opisuje historię wykształcania się poszczególnych sektorów instytucji kultury oraz dzieje postępującej specjalizacji muzeów, bibliotek i archiwów. Przedstawia też krótko współczesne próby ich integrowania i szukania wspólnego mianownika między tymi mocno różniącymi się instytucjami. Niekiedy przestrzenią integracji ma być jednoczący język, za pomocą którego opisuje się branżę: nie chodzi przy tym jedynie o mniej lub bardziej popularne akronimy w rodzaju GLAM (Galleries, Libraries, Archives, Museums) czy – w języku niemieckim – BAM (Bibliotheken, Archive, Museen), ale również metafory, czasem mocno naciągane: co chce przekazać lub jaką rzeczywistość stworzyć ktoś, kto określa bibliotekę mianem muzeum dla książek? Integrację branży wymuszają też programy grantowe oraz kryzys w dostępie do środków publicznych, zmuszający instytucje do współpracy w celu ograniczenia kosztów i zdobycia możliwości korzystania ze wspólnych zasobów.

Zdaniem autorki integrację branży wymusza też inspirowana Webem zmiana sposobu wyszukiwania informacji. Użytkownicy szukający informacji w internecie nie interesują się specjalnie jej pochodzeniem – liczy się przede wszystkim jej dostępność. To, czy wizerunek historycznego artefaktu został udostępniony przez muzeum czy przez bibliotekę nie ma większego sensu, dopóki można go łatwo odnaleźć w Google.

Jednak samo udostępnianie zbiorów w poszczególnych bibliotekach, archiwach czy muzeach cyfrowych nie ogranicza zjawiska, które Deanna Marcum określa jako wyszukiwanie silosowe (silo searching):

Dla każdej biblioteki, archiwum czy muzeum upublicznienie na swojej stronie internetowej cyfrowych kopii zbiorów zwiększa ich dostępność, ale nie zmniejsza liczby instytucjonalnych “silosów”, wewnątrz których użytkownicy muszą polować wyławiać poszukiwane przez siebie treści. Współpraca z innymi instytucjami w celu wzajemnego wykorzystywania zasobów cyfrowych może zmniejszyć konieczność przeszukiwania silosów.

To właśnie takie projekty jak Europeana czy Federacja Bibliotek Cyfrowych są przykładem działań integracyjnych, które ograniczają konieczność wyszukiwania silosowego. Informacje o obiektach cyfrowych udostępniane są tam w ramach jednego interfejsu i jednego schematu metadanych przez tak różne podmioty jak biblioteki, archiwa, muzea, organizacje pozarządowe i instytucje naukowe.

Eksperymenty w integrowaniu branży instytucji kultury i dziedzictwa oraz redukowaniu barier pomiędzy muzeami, bibliotekami i archiwami mają być – zdaniem autorki – próbą przypomnienia dawnej jedności. Przecież to dopiero od XVIII wieku, a intensywnie pod koniec XIX w. zaczęły wyodrębniać się poszczególne części sektora. Rosnąca liczba wydawanych książek, rozwój biurokracji, powstanie ideologii państwa narodowego czy rozwój branżowych organizacji samorządowych (od. American Library Association w 1879) doprowadziły do podziału, który zasypywany jest dziś także dzięki nowym sposobom wyszukiwania informacji.

Okazuje się, że wyszukiwarka Google jako interfejs dostępu do informacji ma znaczenie nie mniejsze niż interfejs książki jako kodeksu czy katalog alfabetyczny. Jego wielką cechą jest jednak totalność – korzysta z niej każdy – oraz to, że ignoruje instytucjonalny kontekst prezentowanych przez siebie treści oraz narzuca to sektorowi kultury i dziedzictwa.

Marcum, D. (2014). Archives, Libraries, Museums: Coming Back Together? Information & Culture: A Journal of History 49(1), 74-89. University of Texas Press

Przeczytaj także:

Udostępnij na Twitterze | Udostępnij na Facebooku