Więcej tekstów o archiwizacji Webu, historii cyfrowej i nowoczesnych instytucjach dziedzictwa? Możesz wesprzeć rozwój bloga przez wpłatę w Patronite

Czy status domeny publicznej zwiększa liczbę pobrań zbiorów cyfrowych?

W czerwcu 2014 roku Narodowe Muzeum Nowej Zelandii Te Papa Tongarewa umieściło na swoich stronach ponad 30 tys. wysokiej rozdzielczości skanów i zdjęć obiektów ze swojej kolekcji. 13 tys. reprodukcji z tego zbioru udostępniono na zasadzie zbliżonej do domeny publicznej (No Known Copyright Restriction, NKCR), 14 tys. na niewolnej licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych (CC NC-ND). Rok później, podczas konferencji Museums and the Web Asia, podsumowano efekty wdrożenia polityki otwartego dostępu w Te Papa:

  • przez rok (4 czerwca 2014 – 3 czerwca 2015) pobrano 17405 obiektów, przy czym liczba pobrań po pierwszym miesiącu udostępnienia kolekcji spadła o 50 proc;
  • przez cały ten okres pliki pobierało średnio 5.6 proc. spośród użytkowników odwiedzających stronę muzeum cyfrowego;
  • pobierano przede wszystkim obiekty z kolekcji NKCR, przy czym większość kolekcji udostępniono właśnie na tych zasadach (84 proc.);
  • pobrano łącznie 15.7 proc. obiektów z kolekcji NKCR i 29 proc. z kolekcji CC NC-ND;
  • pobierano głównie obrazy o jakości od 1 do 10 megapikseli;
  • udostępnienie kolekcji na wspomnianych wyżej zasadach nie wpłynęło na zwiększenie przychodów ze sprzedaży kopii cyfrowych, ale – jak podkreślają przedstawiciele muzeum – dało konkretne oszczędności czasowe i organizacyjne, ponieważ nie trzeba było już zajmować się indywidualnymi zapytaniami o udostępnienie plików w dobrej jakości;
  • deklaracje dotyczące celów wykorzystania: dominowało wykorzystanie do celów osobistych oraz naukowych;

Trudno na podstawie danych przekazanych przez muzeum wnioskować o tym, czy i jak udostępnianie zbiorów na zasadach domeny publicznej wspiera ich wykorzystanie. Czy użytkownicy chętniej pobierają pliki o statusie domeny publicznej? W wartościach bezwzględnych (liczbie pobrań) tak. Ale już porównanie procentu pobranych plików z tej kolekcji z procentem pobrań obiektów z kolekcji opublikowanej na CC ND-ND wypada niekorzystnie na rzecz zbiorów NKCR (15.7 wobec 29 proc.). Do tego w liczbie pobrań z kolekcji NKCR mniej niż połowa to pobrania niepowtarzające się, w przypadku kolekcji CC to aż dwie trzecie:

Być może użytkowników niespecjalnie interesują formalne prawa wykorzystania plików i wybierają raczej te reprodukcje, które są dla nich atrakcyjne ze względu na format, temat czy estetykę:

This is less likely to be about the license itself, but instead the types of content that are issued with those licenses. For example, the images with No Known Copyright Restrictions are predominantly two-dimensional pictorial works, highly reproducible and suitable for many occasions, and of interest to many users, resulting in repeated downloads of a few images. At the same time, the photography collection has varying degrees of cataloguing quality, meaning some of the images are more difficult to find, therefore making some images under-represented in download statistics. The CC licensed images are of a variety of three-dimensional objects, often industrial or domestic design, or in Te Papa’s case natural science specimens. These tend to be of individual interest to a more niche audience and are more widely spread across the images.

Warto pamiętać, że przedstawione dane dotyczą jednego muzeum i są formatowane przez cechy udostępnianych kolekcji. Nie znajdziemy w tych danych dobrych argumentów ani za domeną publiczną ani za CC NC-ND. Od zasad udostępniania ważniejsza okazuje się w tym przypadku decyzja o publikowaniu wysokiej jakości plików – w jej efekcie udało się ograniczyć pracę związaną z nieustannym reagowaniem na bezpośrednie prośby o przygotowanie i podesłanie reprodukcji do ponownego wykorzystania.

Kingston, Adrian and Philip Edgar. "A review of a year of open access images at Te Papa." MWA2015: Museums and the Web Asia 2015. Published August 15, 2015. Consulted May 29, 2017.

Udostępnij na na Twitterze | Udostępnij na Facebooku

Przeczytaj także